फॅन विजेचा कॅल्क्युलेटर
आपला सीलिंग फॅन महिन्याला किती खर्च करतो ते तपासा
फॅन विजेचा वापर कॅल्क्युलेटर म्हणजे काय?
सीलिंग फॅन प्रत्येक भारतीय घरातील सर्वात सामान्य उपकरण आहे. उन्हाळा असो, पावसाळा असो किंवा हलक्या हिवाळ्यातसुद्धा, फॅन जवळजवळ 24x7 चालत असतात. पण आपण कधी विचार केलात का की आपला फॅन किती विजेचा वापर करतो? तो आपल्या विजेच्या बिलात लक्षणीय प्रमाणात भर घालतो का?
फॅन विजेचा वापर कॅल्क्युलेटर आपल्याला उत्तर शोधण्यास मदत करतो. फक्त आपल्या फॅनचे वॅटेज (सामान्य किंवा BLDC) आणि आपला दैनंदिन वापर प्रविष्ट करून, आपण अचूक गणना करू शकता की तो किती युनिट्स वापरतो आणि तो रुपयांमध्ये आपल्याला किती खर्च येतो.
जर आपण आपले जुने फॅन नवीन BLDC फॅन ने बदलण्याची योजना करत असाल तर हे साधन विशेषतः उपयुक्त आहे. हे आपल्याला स्पष्ट खर्चाचा फरक दाखवते आणि आपण बदल करून दरवर्षी किती पैसे वाचवू शकता ते दाखवते.
एका सीलिंग फॅनचा किती विजेचा वापर होतो?
फॅनचा विजेचा वापर हा मुख्यतः त्याच्या मोटरच्या प्रकारावर आणि वयावर अवलंबून असतो. येथे एक साधी माहिती दिली आहे:
- सामान्य सीलिंग फॅन (जुना/मानक): हे फॅन इंडक्शन मोटर वापरतात आणि सामान्यत: पूर्ण वेगाने 70 ते 80 वॅट्स विजेचा वापर करतात. जुन्या फॅन्सचा 90 वॅट्सपर्यंत वापर होऊ शकतो.
- BLDC फॅन (ब्रशलेस डीसी): हे आधुनिक ऊर्जा-कार्यक्षम फॅन आहेत. ते पूर्ण वेगाने फक्त 25 ते 35 वॅट्स वापरतात. हे एका सामान्य फॅनपेक्षा निम्म्याहून कमी आहे!
वेगही महत्त्वाचा आहे. स्पीड 1 किंवा 2 वर चालणारा फॅन कमी विजेचा वापर करतो (अंदाजे 15-40%), तर स्पीड 5 वर जास्तीत जास्त विजेचा वापर होतो. तथापि, सामान्य रेग्युलेटरसह, कमी वेगावर वाचलेली विजा अनेकदा रेग्युलेटरमध्येच उष्णतेच्या रूपात वाया जाते. BLDC फॅन सर्व वेगवर कार्यक्षमतेने विजा वाचवतात.
BLDC बनाम सामान्य फॅन: खर्चाचा फरक
चला एका सामान्य फॅन आणि BLDC फॅनच्या विजेच्या खर्चाची तुलना करूया. आपण असे गृहीत धरूया की फॅन दिवसातून 16 तास चालतो (भारतीय उन्हाळ्यात सामान्य) आणि विजेचा खर्च ₹8 प्रति युनिट आहे.
दैनिक वापर: 1.2 युनिट्स
दैनिक खर्च: ₹9.6
वार्षिक खर्च: ~₹3,500
दैनिक वापर: 0.45 युनिट्स
दैनिक खर्च: ₹3.6
वार्षिक खर्च: ~₹1,300
बचत: फक्त एक फॅन बदलून, आपण दरवर्षी ₹2,200 वाचवता. जर आपल्या घरात 3 फॅन असतील तर आपण वार्षिक ₹6,500 पेक्षा जास्त वाचवता! याचा अर्थ असा की एक नवीन BLDC फॅन फक्त 1.5 वर्षांत स्वतःचा खर्च काढून घेतो.
सरासरी फॅन विजेचा वापर टेबल
| Fan Type | Wattage | Daily Units (12 hrs) | Cost per Month |
|---|---|---|---|
| Normal Fan (Old) | 80 - 90 W | ~ 1.1 Units | ₹ 260 - ₹ 300 |
| Normal Fan (Standard) | 70 - 75 W | ~ 0.9 Units | ₹ 210 - ₹ 230 |
| BLDC Fan (5 Star) | 28 - 35 W | ~ 0.4 Units | ₹ 90 - ₹ 110 |
फॅनचा विजेचा बिल कसा कमी करायचा?
फॅन आवश्यक आहेत, परंतु आपण तरीही पैसे वाचवण्यासाठी त्यांच्या वापराचे अनुकूलन करू शकता:
सर्वात प्रभावी मार्ग. आपला सर्वात जास्त वापरल्या जाणारा फॅन (बेडरूम/लिव्हिंग रूम) 5-स्टार रेटेड BLDC फॅनने बदला.
जर आपल्याकडे जुने मोठे रेझिस्टर-टाइप रेग्युलेटर असतील तर त्यांना स्टेप-टाइप इलेक्ट्रॉनिक रेग्युलेटरने बदला. जुने रेग्युलेटर विजेचा उष्णतेच्या रूपात अपव्यय करतात.
फॅन ब्लेड्सवरील धुळीचा थर वजन आणि ड्रॅग वाढवतो, ज्यामुळे मोटरने जास्त काम करावे लागते आणि अधिक विजेचा वापर होतो. महिन्यातून एकदा आपले फॅन स्वच्छ करा.
हे सोपे वाटते, पण आपण अनेकदा रिकाम्या खोल्यांमध्ये फॅन चालू ठेवतो. बंद करण्याची सवय लावल्यास लक्षणीय युनिट्स वाचू शकतात.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (एफएक्यू)
- फॅनचा वेग विजेच्या वापरावर परिणाम करतो का?
होय. फॅन शीर्ष वेगाने (स्पीड 5) जास्तीत जास्त विजेचा वापर करतो. कमी वेगाने (1-3), मोटर कमी विजेचा वापर करते. तथापि, जुन्या शैलीच्या रेग्युलेटरसह, बचत कमीतकमी असते कारण रेग्युलेटर न वापरलेली ऊर्जा उष्णतेच्या रूपात वाया घालवते. आधुनिक इलेक्ट्रॉनिक रेग्युलेटर किंवा BLDC फॅनसह, कमी वेगाने चालवल्यास लक्षणीय विजा वाचते.
- BLDC फॅन म्हणजे काय?
BLDC म्हणजे ब्रशलेस डायरेक्ट करंट. सामान्य इंडक्शन मोटरच्या विपरीत, BLDC मोटर्स फिरण्यासाठी कायमस्वरूपी चुंबक आणि इलेक्ट्रॉनिक्स वापरतात. हे त्यांना अत्यंत कार्यक्षम बनवते, जे सामान्य फॅनच्या 75 वॅट्सच्या तुलनेत फक्त 28-35 वॅट्स वापरतात. ते कमी उष्णता आणि आवाजही निर्माण करतात.
- एका फॅनचा महिन्याला किती बिल येते?
एक मानक सीलिंग फॅन (75W) दिवसातून 12 तास चालवल्यास महिन्याला सुमारे 27 युनिट्स वापरतो. ₹8/युनिट दराने, याचा खर्च सुमारे ₹216 प्रति महिना येतो. त्याच वापरासाठी BLDC फॅन (30W) फक्त 11 युनिट्स वापरतो, ज्याचा खर्च सुमारे ₹88 प्रति महिना येतो.
- BLDC फॅन घेणे योग्य आहे का?
होय. जरी BLDC फॅन सामान्य फॅन (₹1200-₹1500) पेक्षा महाग (अंदाजे ₹2500-₹3500) असले तरी, विजेची बचत खूप मोठी आहे. आपण विजेच्या बिलाच्या बचतीतून अतिरिक्त खर्च 1-2 वर्षांत काढू शकता, ज्यामुळे दीर्घकाळात तो एक फायदेशीर गुंतवणूक बनतो.
- फॅन 1 युनिट विजा वापरतो का?
एक सामान्य 75-वॅट फॅन 1 युनिट (1 kWh) विजा वापरण्यासाठी सुमारे 13 ते 14 तास घेतो. एक 30-वॅट BLDC फॅन सुमारे 33 तास घेतो.